Co nowego?

Witamy po przerwie. Mieliśmy problemy techniczne związane z przenosinami na inny serwer oraz aktualizacją oprogramowania. Na szczęście udało się je rozwiązać. Zapraszamy do odwiedzania naszej strony!
 
Afazja Drukuj Poleć znajomemu
05.05.2008.
Umiejscowienie ośrodków mowy w ośrodkowym układzie nerwowym (oun) nie jest sprawą prostą. Można jednak wskazać pewne obszary i struktury oun, które są z mową związane (np. ośrodek Broca, ośrodek Wernicke’go).  Wszystkie ośrodki, które biorą udział w odbieraniu i nadawaniu mowy, są ze sobą powiązane. Jeśli więc dojdzie do uszkodzenia któregoś  z obszarów mózgu, który jest niebędny do realizowania funkcji mowy, albo do zakłóceń w przenoszeniu bodźców między ośrodkami, dochodzi do zaburzeń mowy, m.in. do afazji.

Co to dokładnie jest afazja? To zaburzenie tworzenia, rozumienia i odtwarzania mowy. Powstaje ono na skutek uszkodzenia ośrodków mowy w oun i/lub połączeń między tymi ośrodkami u człowieka, który już mowę opanował. Podaję tu jedną z propozycji podziałów afazji.

Typy afazji:

Afazje korowe:

  • Motoryczna (ruchowa/ekspresyjna) – uszkodzenie ośrodka Broca. Objawy: brak możliwości lub trudności w nadawaniu mowy. W tych przypadkach, w których mowa jest zachowana, częste są zniekształcenia wyrazów i form gramatycznych. Występuje monofazja (powtarzanie jednego slowa lub sylaby) lub stereotypie wyrażeniowe. W wyizolowanym uszkodzeniu ośrodka Broca zachowane jest rozumienie mowy.

  • Czuciowa (recepcyjna/odbiorcza) – uszkodzenie czuciowego ośrodka mowy (ośrodka Wernicke’go). Objawy: ograniczenie lub całkowita niemożność rozumienia mowy. Nierzadko pacjenci z tym typem afazji mówia bardzo dużo, ale ich mowa jest bardzo zniekształcona (parafazje słowne, zdaniowe i literowe, agramatyzmy, neologizmy, sformułowania żargonowe). Wypowiedź jest często alogiczna, bezładna, i ma zaburzoną składnię.  Często ci pacjenci są tego nieświadomi.

  • Mieszana  w czystych postaciach te dwa typy afazji wystepują rzadko, najczęściej dochodzi do uszkodzenia obu tych ośrodków.

  • Całkowita (globalna) – znaczne upośledzenie nadawania i rozumienia mowy.

  • Amnestyczna (nominalna, anomia) – występują trudności w nazywaniu przedmiotów i/lub funkcji. Często zamiast podawania nazwy pacjenci opisują daną rzecz.

Afazje podkorowe:

  • Ośrodki ruchowe i czuciowe połączone są drogą neuronalną. Uszkodzenie tych struktur pozakorowych, nawet przy nieuszkodzonych strukturach korowych w dużym stopniu ma wpływ na płynność wypowiedzi.

  • Czuciowa (tzw. „czysta” afazja czuciowa) – zaburzenia rozumienia mowy słuchanej i jej powtarzania. Pacjent nie ma problemów z mową czynną oraz z czytaniem i pisaniem. Dźwięki mowy odbierane są jako dźwięki niejęzykowe albo dźwięki z języka obcego.

  • Ruchowa (tzw. „czysta” afazja artykulacyjna) – dochodzi tu do izolowancyh zaburzeń artykulacyjnych. Czynności motoryczne i inne funkcje językowe (rozumienie mowy słyszanej, czytania i pisania) jest zachowane.

  • Transkorowa – zachowana umiejętność powtarzania zasłyszanej wypowiedzi. Występują zaburzenia innych funkcji językowych.

o  ruchowa – chory powtarza i rozumie mowę, ale ma zaburzoną spontaniczność wypowiedzi (ustnej: perseweracje werbalne, trudności w inicjowaniu i rozwijaniu spontanicznej wypowiedzi; i pisemnej: częste perseweracje, opuszczenia, zniekształcenia graficzne liter).

o  czuciowa – zachowane jest rozumienie mowy, ale zaburzone rozumienie słyszanej wypowiedzi. Mowa chorego jest płynna, ale z elementami afazji amnestycznej, perseweracji i neologizmów. Często występuje tu echolalia.

  • Kondukcyjna (przewodzenia, aferentna ruchowa) – zaburzenia powtarzania zasłyszanego tekstu, w różnym stopniu zachowane są inne funkcje mowy, takie jak spontaniczność wypowiedzi i jej rozumienie. Często wystepują problemy z nazywaniem obiektów i czynności, głośnym czytaniem i pisaniem pod dyktando. Mowa spontaniczna jest zazwyczaj płynna, ale jej cechą charakterystyczna są parafazje głoskowe.

  • Afatyczne zaburzenia mowy zdarzają się też w naczyniowych uszkodzeniach tych struktur oun, których zazwyczaj nie wiążemy z mową, np. uszkodzenia wzgórza (zaburzenia mowy mają tu charakter dominująco czuciowy – niepełne rozumienie słyszanego tekstu, mowa czynna zachowana, choć z cechami żaronu; albo dominująco ruchowy – ograniczenie eksperesji wypowiedzi, zaburzenia nazywania przedmiotów i funkcji, zubożenie języka. W obu przypadkach mamy do czynienia także z zaburzeniem spójności tematycznej tekstu oraz upośledzeniem pamięci werbalnej).  

Kilka uwag dotyczących terapii afazji znajda Państwo w dziale Terapia, kategoria: Dorośli.

Literatura:
Zaburzenia uwagi w afazji. Ujęcie psychologiczne. A. Starowicz, K. Prochwicz w: „Neurologia i Neurochirurgia Polska 2005; 39, 5: 372-379
Diagnoza i terapia osób z afazją., red. A. Balejko, Białystok, 1998.

 
następny artykuł »

Strony partnerskie

© 2014 Logolandia - logopedia nie tylko dla logopedy :: Joomla! i Joomla! IE jest Wolnym Oprogramowaniem wydanym na licencji GNU/GPL.