Prosty opóźniony rozwój mowy
22.02.2008.
Mowa może rozwijać się z opóźnieniem z wielu powodów. Ważne jest ustalenie, dlaczego dziecko nie mówi lub zaczęło mówić później niż jego rówieśnicy.

Prosty opóźniony rozwój mowy

Ze względu na podłoże opóźnionego rozwoju mowy wyróżnia się:

  • SORM - samoistne opóźnienie rozwoju mowy  - inaczej prosty opóźniony rozwój mowy - związane z indywidualnym  rytmem rozwoju dziecka.
  • NORM - niesamoistny opóźniony rozwój mowy - tutaj można wskazać na konkretne przyczyny (terapia zależy od tego, co spowodowało opóźnienie rozwoju mowy).

Przyczyny opóźnionego rozwoju mowy to m.in.:

  • gorsza kondycja psychofizyczna (np. słabsze mięśnie)
  • kłopoty z słuchem fizycznym czy fonematycznym (mownym),
  • wady anatomiczne
  • niedostateczna stymulacja środowiska, ubogie kontakty społeczne
  • uwarunkowania genetyczne (np. któreś z rodziców też później zaczęło mówić)
  • opóźnienie rozwoju umysłowego
  • czynniki psychologiczne (np. stres)
  • brak lub mniejsza umiejętność koncentracji uwagi

 

Wyróżnia się różne stopnie opóźnionego rozwoju mowy. Według H. Spionek z poważnym stopniem ORM mamy do czynienia wtedy, gdy dziecko ma:

  • 1 rok, a mówi jak półroczne niemowlę (gaworzy),
  • 2 lata i wymawia kilka słów (jak roczny maluch),
  • 3 lata i mówi używając tylko równoważników zdań (słownictwo też jest na poziomie dziecka 1,5 rocznego),
  • 4 lata i posługuje się prostymi zdaniami, używa około 300 słów (jak 2-latek),
  • 5 lat i mówi jak dziecko 2,5-letnie (zdania proste, mały zasób słów),
  • 6 lat i zaczyna budować zdania złożone, wymawia 1000-1500 słów (jak 3-latek),
  • 7 lat i potrafi mówić tak, jak dziecko 3,5-letnie.
     

Gdy zgłasza się do nas dziecko z opóźnionym rozwojem mowy, musimy wiedzieć:

  • czy dobrze słyszy?
  • czy wszystko jest w porządku pod względem neurologicznym (zwłaszcza jeśli dziecko źle funkcjonuje ruchowo)?
  • czy psycholog nie ma do niego żadnych zastrzeżeń (badanie poziomu inteligencji testem bezsłownym)?
  • czy ma dobry wzrok (umie go koncentrować, wodzi spojrzeniem za zabawką, utrzymuje na jednej rzeczy - 30 % mowy odbieramy wzrokiem!)?
  • czy rozumie i wykonuje polecenia słowne (bez gestów)?
  • czy nie ma wad organicznych utrudniających mówienie (np. rozszczep podniebienia)?

Jeżeli dziecko jest zdrowe, to najprawdopodobniej mamy do czynienia z prostym opóźnionym rozwojem mowy.

Cechy charakterystyczne prostego opóźnionego rozwoju mowy (SORM):

  • opóźniony rozwój słownictwa czynnego (T. Zaleski dopuszcza odstępstwa od normy w granicach 6 miesięcy)
  • ograniczona ilość głosek wypowiadanych przez dziecko (np. wszystkie samogłoski są realizowane jako [a])
  • zaburzona struktura wyrazu


 Terapi prostego opóźnionego rozwoju mowy (patrz: Terapia - Prosty opóźniony rozwój mowy)