Co to jest słuch fonematyczny?
Słuch fonematyczny jest niezbędny do rozumienia mowy. Jeżeli jest on zaburzony to zarówno dorośli, jak i dzieci mogą mieć problemy z mówieniem i rozumieniem (np. niektóre osoby z objawami afazji, dzieci, u których mowa rozwija się z opóźnieniem, dzieci z trudnościami w nauce czytania i pisania).

Słuch fonematyczny
Gdy ktoś do nas mówi, to dzięki słuchowi fonematycznemu jesteśmy w stanie wyodrębnić z potoku dźwięków mowy te cechy, które pozwalają nam zidentyfikować fonem. Dlatego wiemy, że np. [t] i [d] to dwie różne głoski, choć różnią się one tylko jedną cechą (dźwięcznością). Słuch fonematyczny oprócz różnicowania fonemów pozwala nam także je identyfikować (wiemy, że dany dźwięk mowy to [s] niezależnie od tego, czy wypowiedziała go kobieta czy mężczyzna, czy został wypowiedziany poprawnie czy też przez osobę z wadą wymowy).

Słuch fonematyczny może być zaburzony w różnym stopniu: od lekkiego (kłopoty dotyczą różnicowania tylko niektórych opozycji, np. miejsca artykulacji) do bardzo głębokiego (brak możliwości różnicowania dźwięków mowy). Kształtuje się on i rozwija pod wpływem bodźców językowych od chwili narodzin. Osoby z otoczenia niemowlęcia używają konkretnego języka. Dziecko słucha ich mowy, a jego mózg uczy się dźwięków języka, który słyszy. I coraz lepiej potrafi rozpoznać charakterystyczne dla danego języka fonemy. Jednak żeby zrozumieć to, co ktoś do nas mówi, musimy nie tylko identyfikować i różnicować fonemy. Nasze wypowiedzi składają się z wyrazów i zdań. Musimy umieć powiązać brzmienie słów z ich znaczeniem (co wcale nie jest sprawą prostą). I do tego wszystkiego niebędne jest prawidłowe funkcjonowanie słuchu fonematycznego.

Literatura:
E. Szeląg, A. Szymaszek, Test do badania słuchu fonematycznego u dzieci i dorosłych, Gdańsk 2006